گاهی اوقات، انجام یک پروژه بزرگ یا ورود به یک بازار جدید، به تنهایی برای یک شرکت امکانپذیر نیست. ممکن است شما سرمایه کافی داشته باشید اما دانش فنی (تکنولوژی) در اختیار شرکت دیگری باشد؛ یا برعکس. در این شرایط، بهترین راهکار تجاری به جای ادغام کامل دو شرکت، استفاده از «قرارداد مشارکت انتفاعی» است.
این نوع قراردادها که در ادبیات حقوق تجارت بینالملل به آنها جوینت ونچر (Joint Venture) نیز گفته میشود، راهی عالی برای همافزایی و خلق ثروت هستند. اما اگر بدون تسلط بر نکات حقوقی تنظیم شوند، میتوانند به یک کابوس مالی و دادگاهی تبدیل شوند! در این مقاله از مجله تاراز ثبت، قصد داریم مهمترین و حیاتیترین نکات حقوقی در قراردادهای مشارکت انتفاعی را زیر ذرهبین ببریم تا با چشمانی باز وارد شراکتهای تجاری شوید.
قرارداد مشارکت انتفاعی دقیقاً چیست؟
قرارداد مشارکت انتفاعی توافقی است بین دو یا چند شخص (حقیقی یا حقوقی) که تصمیم میگیرند منابع، تخصص و سرمایه خود را برای انجام یک پروژه مشخص یا رسیدن به یک هدف تجاری مشترک با هم ترکیب کنند. در این نوع قرارداد، طرفین در سود و زیان پروژه شریک میشوند، اما هویت و استقلال قانونی هر شرکت به طور کامل حفظ میشود و نیازی نیست در هم ادغام شوند.
۵ نکته طلایی و حقوقی در تنظیم قرارداد مشارکت انتفاعی
برای اینکه شریک امروزتان به دشمن فردای شما در راهروهای دادگاه تبدیل نشود، باید این بندها را در قرارداد خود میخکوب کنید:
۱. ارزیابی و تعیین دقیق آوردههای طرفین
مهمترین بخش قرارداد، مشخص کردن این است که هر طرف دقیقاً چه چیزی وسط میآورد. آوردهها همیشه پول نقد نیستند! یک طرف ممکن است زمین، ماشینآلات، برند، دانش فنی (Know-How)، یا حتی مجوزهای قانونی و ارتباطات خود را بیاورد.
نکته حقوقی: تمامی آوردههای غیرنقدی باید توسط کارشناس رسمی قیمتگذاری و ارزشریالی آنها در قرارداد به صورت شفاف درج شود تا مبنای تقسیم سود قرار گیرد.
۲. مکانیسم شفاف برای تقسیم سود (و زیان!)
همه در زمان سوددهی با هم دوست هستند، اما وقتی پروژه زیان میدهد چطور؟ در قرارداد باید فرمول دقیقی برای نحوه، زمان و شرایط تقسیم سود نوشته شود. همچنین باید صراحتاً مشخص شود که در صورت بروز ضرر، هر یک از طرفین تا چه سقفی مسئول جبران آن هستند. آیا زیان فقط از محل آوردهها کسر میشود یا شرکا شخصاً هم ضامن هستند؟
۳. ساختار مدیریت و حق تصمیمگیری
پروژه مشترک را چه کسی مدیریت میکند؟ یکی از بزرگترین دلایل شکست قراردادهای مشارکت، بنبست در تصمیمگیری است. باید مشخص کنید که:
مدیر اجرایی پروژه چه کسی است و چه اختیاراتی دارد؟
حق امضای اسناد مالی و چکها با چه کسانی است؟
تصمیمات کلان (مثل تغییر استراتژی یا گرفتن وام) با چه اکثریتی تصویب میشود؟
۴. شروط محرمانگی (NDA) و عدم رقابت
وقتی با شرکت دیگری مشارکت میکنید، لاجرم اسرار تجاری، لیست مشتریان و فرمولهای کاری خود را با آنها به اشتراک میگذارید.
نکته حقوقی: حتماً بندهای سفتوسختی برای «حفظ محرمانگی» و «عدم رقابت» در قرارداد بگنجانید تا شریک شما نتواند در همان حوزه و با استفاده از اطلاعات شما، پروژه مشابهی را با رقبا آغاز کند.
۵. شرایط فسخ، خروج و مرجع حل اختلاف (داوری)
هیچ شراکتی ابدی نیست. باید برای پایان کار هم برنامه داشته باشید. (Exit Strategy)
اگر یکی از طرفین بخواهد زودتر از موعد از قرارداد خارج شود، تکلیف چیست؟
در صورت فوت، حجر یا ورشکستگی یکی از شرکا چه اتفاقی میافتد؟
در صورت بروز اختلاف، به جای مراجعه به دادگاههای طولانیمدت، یک داور مرضیالطرفین (شخص یا موسسه حقوقی بیطرف و متخصص) را در قرارداد تعیین کنید تا اختلافات را در کمترین زمان ممکن حلوفصل کند.
تنظیم قرارداد مشارکت انتفاعی (جوینت ونچر) یک فرمول کپیپِیست و آماده ندارد که بتوانید آن را از اینترنت دانلود کنید. هر پروژه شرایط، ریسکها و آوردههای خاص خودش را دارد. یک کلمه اشتباه یا مبهم در این قرارداد، میتواند تمام سرمایه و زحمات چندین ساله شرکت شما را به باد دهد.
تیم حقوقی و وکلای پایه یک دادگستری در مجموعه تاراز ثبت، با سالها تجربه در تنظیم قراردادهای پیچیده تجاری و شرکتی، آمادهاند تا حافظ منافع شما در شراکتهای تجاری باشند. ما قراردادی را برای شما تنظیم میکنیم که در آن هیچ راه نفوذی برای سوءاستفاده باقی نماند. برای دریافت مشاوره حقوقی و سفارش تنظیم قرارداد، همین حالا با کارشناسان تاراز ثبت تماس بگیرید.